પ્રિઝમ દ્વારા વક્રીભવન માટે આપાતકોણ,નિર્ગમન કોણ,પ્રિઝમ કોણ અને વિચલન કોણ વચ્ચેનો સંબંધ મેળવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ધારો કે એક પ્રિઝમ $ABC$ છે જેનો પ્રિઝમ કોણ $A$ છે. એક એકવર્ણી પ્રકાશનું કિરણ $PQ$ એ પ્રિઝમની સપાટી $AB$ પર $i$ આપાતકોણે આપાત થાય છે. તે $r_1$ વક્રીભવન કોણે $QR$ માર્ગે વક્રીભવન પામે છે. સપાટી $AC$ પર તે $r_2$ કોણે આપાત થાય છે અને $e$ નિર્ગમન કોણે $RS$ તરીકે બહાર નીકળે છે.
$1$. ચતુષ્કોણ $AQNR$ માં (જ્યાં $N$ એ $Q$ અને $R$ પરના લંબનું છેદબિંદુ છે),સામસામેના ખૂણાઓનો સરવાળો $180^{\circ}$ થાય છે:
$\angle A + \angle QNR = 180^{\circ}$ --- $(1)$
$2$. $\triangle QNR$ માં,ત્રિકોણના ત્રણેય ખૂણાઓનો સરવાળો $180^{\circ}$ થાય છે:
$r_1 + r_2 + \angle QNR = 180^{\circ}$ --- $(2)$
$(1)$ અને $(2)$ ની સરખામણી કરતા:
$A = r_1 + r_2$ --- $(3)$
$3$. કુલ વિચલન $\delta$ એ આપાત કિરણ $PQ$ ને આગળ વધારતા અને નિર્ગમન કિરણ $RS$ ને પાછળ વધારતા બનતો ખૂણો છે. $\triangle DQR$ માં (જ્યાં $D$ એ વિસ્તૃત કિરણોનું છેદબિંદુ છે):
$\delta = (i - r_1) + (e - r_2)$
$\delta = (i + e) - (r_1 + r_2)$
આ સમીકરણમાં $(3)$ ની કિંમત મૂકતા:
$\delta = i + e - A$
આમ,અંતિમ સંબંધ છે:
$i + e = A + \delta$

Explore More

Similar Questions

એક નાના ખૂણાવાળો પ્રિઝમ $\frac{3}{2}$ વક્રીભવનાંક ધરાવતા દ્રવ્યમાંથી બનેલો છે. જ્યારે પ્રિઝમને હવામાં અને $\frac{4}{3}$ વક્રીભવનાંક ધરાવતા પાણીમાં મૂકવામાં આવે ત્યારે લઘુત્તમ વિચલન કોણનો ગુણોત્તર કેટલો થાય?

એક પ્રિઝમનો વક્રીભવનાંક $\mu = 1.5$ અને પ્રિઝમકોણ $30^\circ$ છે. જો એક કિરણ એક સપાટી પર લંબરૂપે આપાત થાય,તો તેનું વિચલન શોધો. (આપેલ છે: $\sin(48^\circ 36') = 0.75$)

Difficult
View Solution

એક પ્રિઝમ $\sqrt{3}$ વક્રીભવનાંક ધરાવતા દ્રવ્યનો બનેલો છે. પ્રિઝમનો ખૂણો $A$ છે. જો લઘુત્તમ વિચલન કોણ એ પ્રિઝમના ખૂણા જેટલો હોય,તો $A$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય ($^{\circ}$ માં)?

ફિલન્ટ કાચ અને ક્રાઉન કાચના બે પ્રિઝમનું સંયોજન વિચલન વગર વિભાજન ઉત્પન્ન કરે છે. ફિલન્ટ કાચના પ્રિઝમનો ખૂણો $15^\circ$ છે. લાલ અને જાંબલી પ્રકાશ માટે ચોખ્ખું કોણીય વિભાજન ..... હશે. (આપેલ છે: ક્રાઉન કાચ માટે $\mu = 1.52, \omega = 0.02$; ફિલન્ટ કાચ માટે $\mu = 1.65, \omega = 0.03$). ($^\circ$ માં)

Difficult
View Solution

એક પ્રિઝમ $(\mu = 1.5)$ નો વક્રીભૂત કોણ $30^\circ$ છે. તેની એક સપાટી પર લંબરૂપે આપાત થતા એકવર્ણી કિરણનું વિચલન કેટલું થશે? $(\sin 48^\circ 36' = 0.75)$.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo